Het Waterproject van stadsarchitect Willem Nicolaas Rose (goedgekeurd in 1854) is een van de belangrijkste stedenbouwkundige en civieltechnische meesterwerken uit de geschiedenis van Rotterdam. Het legde de basis voor de singels die nu nog altijd de wijk Blijdorp en de rest van Rotterdam-Noord beschermen en sieren.
Het Waterproject had twee grote doelen: volksgezondheid en georganiseerde stadsuitbreiding. Halverwege de 19e eeuw groeide Rotterdam explosief. Er was echter geen riolering of schoon drinkwater. Inwoners gooiden al hun afval en fecaliën rechtstreeks in de grachten en open sloten. Het water was een stinkende infectiehaard. Omdat mensen ditzelfde water ook dronken, braken er hevige cholera-epidemieën uit die duizenden levens eisten.
Samen met waterbouwkundige Jan Arent Scholten ontwierp Rose een ingenieus doorspoelsysteem. Het basisprincipe was simpel maar effectief: het vuile water de stad uit jagen door vers water aan te voeren. Er werden twee grote reeksen singels in een boog om de toenmalige stad heen gegraven. Bij vloed werd er via sluizen relatief schoon water uit de Nieuwe Maas de singels in gelaten. Aan het einde van de singels stonden stoomgemalen, die het vuile, doorgespoelde water aan de andere kant van de stad weer de Maas inpompten. Dankzij het Waterproject is de waterhuishouding in heel Noord destijds voorgoed gekoppeld aan de getijden van de Maas en de pompen van het Hoogheemraadschap.
Het systeem werkt nog steeds.
Nadat op 20 augustus een rioolpersleiding lek ging en rioolwater in de Statensingel, Spoorsingel en Provenierssingel stroomde, hebben de gemeente en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard op eenzelfde manier het water in de singels weer schoon kunnen krijgen.
Het gemaal aan de Statensingel is voorlopig uitgezet. Het rioolwater wordt nu via andere rioolpersleidingen naar een andere afvalwaterzuiveringsinstallatie geleid. Vervuild water uit de singel kan zo terug het riool instromen en worden afgevoerd. Bij het Vroesenpark is bovendien een inlaat opengezet, zodat schoon water het gebied binnenstroomt en de singels kunnen doorspoelen. Door deze tijdelijke maatregelen herstelt de waterkwaliteit weer. Het water in de singels krijgt langzaam weer de goede kleur en de stank vermindert.
In verbinding met Diergaarde Blijdorp
De Statensingel loopt direct langs en staat in open verbinding met de waterpartijen binnen Diergaarde Blijdorp, zoals de vijvers bij de pelikanen. In de normale situatie stroomt het water door van de singel het park in en uit om de waterkwaliteit voor de dieren gezond te houden. In een noodsituatie beschikt de dierentuin over een eigen technische dienst met pompen en schuiven. Mocht het water in de openbare singel vervuild raken, zoals recent gebeurde, dan kan Blijdorp de instroom direct afsluiten en de waterstroom omdraaien. Zo blijft het water in de dierentuin veilig en zuurstofrijk, terwijl de openbare singel buiten wordt schoongespoeld.
Meer maatregelen
Om het rioleringssysteem weer normaal in gebruik te kunnen nemen, heeft de gemeente een tijdelijke bovengrondse rioolpersleiding aangelegd op de noordoever van de Statensingel. Deze leiding vervangt de gesprongen ondergrondse leiding op de zuidoever. Het is nog onduidelijk hoe lang deze bovengrondse rioolpersleiding nodig zal blijken.
Ook is er een tijdelijke pompinstallatie geplaatst. Die moet ervoor zorgen dat het rioolstelsel meer bergingsruimte krijgt, om het vervuilde water uit de singels terug te nemen. De tijdelijke pompinstallatie helpt ook als het komende weken gaat regenen. De gemeente doet onderzoek naar de oorzaak van de gesprongen persleiding.